އަބޫދާބީގައި ޤާއިމުވެފައިވާ އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏަކީ ދުނިޔޭގެ އަށާރަ ޤައުމެއްގައި ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތައް ހިންގަމުން އަންނަ ތަޖުރިބާކާރު ކުންފުންޏެކެވެ. އެ ކުންފުނިން ރަސްމާލޭގައި ހިންގުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ މަޝްރޫއަކީ ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި ވެސް ހިންގޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް މަޝްރޫއެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ރަސްމާލޭގައި ބައިނަލްއަޤުވާމީ ފެންވަރުގެ މެރީނާއަކާއި، މަތީ ފަންތީގެ ރިސޯޓުތަކާއި، ގެދޮރު ތަރައްޤީކުރުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. އޭގެ އިތުރުން ވިޔަފާރި މަރުކަޒުތަކާއި، މުނިފޫހިފިލުވުމުގެ ޚިދުމަތްތަކާއި، ސިއްޙީ އަދި ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުތައް އެ ސަރަޙައްދުގައި ޤާއިމުކުރެވޭނެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ރަސްމާލެ ވެގެންދާނީ ފުރިހަމަ ޚިދުމަތްތަކެއް ލިބެން ހުންނަ ޒަމާނީ ސަހަރަކަށެވެ. އެ ކުންފުނީގެ ޗެއާމަން މުޙައްމަދު އަލަބާރަކީ ދުބާއީގެ މަޝްހޫރު ބުރުޖު ޚަލީފާ ފަދަ ބިނާތައް ތަރައްޤީކުރި އީމާރް ކުންފުނީގެ ވެސް ބާނީއެވެ.

މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ އިޤުތިޞާދަށް ގިނަގުނަ ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ. އެގޮތުން 5400 ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތު އަލަށް އުފެދިގެންދާނެކަމަށް ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ލަފާކުރެއެވެ. މި މަޝްރޫއު ހިންގުމަށް ސަރުކާރުން އެއްވެސް ލޯނެއް ނަގާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ދައުލަތުގެ ދަރަނި އިތުރުވެގެންދާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މިއީ ބޭރުގެ ސީދާ އިންވެސްޓްމަންޓުގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެއަށް ވަންނާނެ ފައިސާއެވެ.

އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏަށް ޓެކުހުގެ އެއްވެސް ލުޔެއް ދީފައެއް ނުވެއެވެ. އޭގެ މާނައަކީ އެ ކުންފުނިން ކުރާ ހުރިހާ މުޢާމަލާތްތަކަކުން ދިވެހި ދައުލަތަށް ޤަވާއިދުން ޓެކްސް ލިބެމުންދާނެއެވެ. މި މަޝްރޫއުގެ ދަށުން ވިއްކާ ކޮންމެ ތަނަކުން ދައުލަތަށް އާމްދަނީ ލިބޭނެ ގޮތް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. މި ފައިސާ ޖަމާކުރެވޭނީ ރާއްޖޭގެ ބޭންކެއްގައި ހުޅުވޭ އެސްކްރޯ އެކައުންޓަކަށެވެ. މީގެ ސަބަބުން ބޭރު ފައިސާ ރާއްޖޭގެ އިޤުތިޞާދީ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ހިފެހެއްޓި، ޑޮލަރުގެ ތަދުކަމަށް ބޮޑު ލުޔެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ.

މި މަޝްރޫއަކީ ރާއްޖޭގެ ބިން ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ވިއްކާލުން ކަމަށް ބުނެ ބައެއް ފަރާތްތަކުން ދައްކަމުންދާ ވާހަކަތަކަކީ އެއްވެސް އަސާސެއް ނެތް ވާހަކަތަކެކެވެ. ރަސްމާލޭގައި ތަރައްޤީކުރާ ގެދޮރާއި ޢިމާރާތްތައް ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ދޫކުރަނީ ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަން ދޭ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެތަންތަން ދޫކުރަނީ ވަކި މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ އުސޫލުންނެވެ. މި އުސޫލަށް ކިޔަނީ ލީސް ހޯލްޑް ރައިޓްސް ދޫކުރުމެވެ. މި އުސޫލުގެ ދަށުން ބިމުގެ ހަޤީޤީ މިލްކުވެރިކަން އަބަދުވެސް އޮންނާނީ ދިވެހި ދައުލަތުގެ އަތްމަތީގައެވެ.

ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކަށް ރާއްޖޭގެ ރަށްތަކާއި ފަޅުތައް ކުއްޔަށް ދިނުމަކީ ރާއްޖޭގައި އަލަށް ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މީގެ ކުރިންވެސް ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަޙައްދުތަކުން ބޮޑެތި ފަޅުތައް ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކަށް ވަނީ ކުއްޔަށް ދޫކޮށްފައެވެ. މީގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް މިސާލަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ފަޅު ކަމަށްވާ އެނބޫދޫ ފަޅު ތައިލެންޑުގެ ސިންގހާ އެސްޓޭޓްސް ކުންފުންޏަށް ކުއްޔަށް ދޫކޮށްފައިވުމެވެ. އެ ކުންފުނިން ވަނީ އެ ފަޅުގައި ކްރޮސްރޯޑްސްގެ ނަމުގައި ބޮޑު މަޝްރޫއެއް ހިންގާފައެވެ. އެތަނުގައި ކޮންވެންޝަން ސެންޓަރަކާއި މަތީ ފަންތީގެ ރިސޯޓުތަކެއް ވަނީ ތަރައްޤީކޮށްފައެވެ.

ރާއްޖޭގައި ބޭރުގެ ކުންފުންޏަކަށް ގެދޮރު ޢިމާރާތްކޮށް ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަކީ ވެސް މުޅިން އަލަށް ހިނގާ ކަމެއް ނޫނެވެ. 2011 ވަނަ އަހަރު ގުޅީފަޅު ހިއްކައިގެން އެތަނުގައި ގެދޮރު ޢިމާރާތްކޮށް ވިއްކުމަށް ބޭރުގެ ކުންފުންޏަކާއެކު ވަނީ އެއްބަސްވުމެއް ހަދާފައެވެ. އެ އެއްބަސްވުން ހަދާފައިވަނީ އިނގިރޭސިވިލާތުގައި ރަޖިސްޓަރީކޮށްފައިވާ ކެޕިޓަލް އިންވެސްޓްމަންޓް ފައިނޭންސް ލިމިޓެޑުގެ ދަށުން ހިންގާ ގްލޯބަލް ޕްރޮޖެކްޓްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކުންފުންޏާއެކުގައެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ގުޅީފަޅުގެ ބައެއް ހިއްކައި، އެތަނުގައި ފްލެޓްތަކެއް ޢިމާރާތްކޮށް ވިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ކޮށްފައެވެ. މިއީ މާލެ ސަރަޙައްދުގައި ބޭރު ކުންފުންޏަކުން މިފަދަ މަޝްރޫއެއް ހިންގި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.

ރާއްޖޭގެ ގެދޮރު ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ވިއްކުމަކީ ވެސް މީގެ ކުރިން އަމަލުކުރަމުން އައިސްފައިވާ އުސޫލެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ބައެއް ރިސޯޓުތަކުގައި ގެދޮރު ޢިމާރާތްކޮށް، އެތަންތަން ބޭރުގެ މަހުޖަނުންނަށް ވިއްކުމުގެ ހުއްދަ ދައުލަތުން ވަނީ ދީފައެވެ. މިގޮތަށް ވިއްކަނީ ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ވެސް ކަނޑައެޅިފައިވާ ވަކި މުއްދަތަކަށް އެތަނެއް ބޭނުންކުރުމުގެ ޙައްޤު ނުވަތަ ލީސް ހޯލްޑް ރައިޓްސް ވިއްކުމެވެ. މި މުޢާމަލާތްތަކުގައި ވެސް ބިމުގެ އަސްލު މިލްކުވެރިކަން ދެމިއޮންނަނީ ދިވެހި ދައުލަތަށެވެ.

މި އުސޫލުން ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ގެދޮރު ވިއްކާފައިވާ އެންމެ މަޝްހޫރު އެއް ކުންފުންޏަކީ ސޮނޭވާ ގްރޫޕެވެ. 2013 ވަނަ އަހަރު ވޯލްޑް ޕްރޮޕަޓީ ޗެނަލަށް ދިން އިންޓަވިއުއެއްގައި ސޮނޭވާގެ ވެރިޔާ ސޯނޫ ޝިވްދަސާނީ ވަނީ ރާއްޖޭގައި 8 ގެދޮރު އެ ކުންފުނިން ވިއްކާލާފައިވާކަން ހާމަކޮށްފައެވެ. އޭނާ ބުނި ގޮތުގައި އެ ކުންފުނިން އެންމެ ފުރަތަމަ ވިއްކާލި ގެދޮރު ގަނެފައިވަނީ ފަރަންސޭސިވިލާތުގެ ރައްޔިތެކެވެ. އެ ގެދޮރު ވިއްކާލާފައިވަނީ ހަތް މިލިއަން އެމެރިކާ ޑޮލަރަށެވެ. ސޮނޭވާގެ އިތުރުން އަމިއްލަފުށި، ޒަމާނީ އައިލެންޑްސް، އަމަން ރެސިޑެންސީސް އަދި ބަކަރަޓް ހޮޓެލްސް އެންޑް ރެސިޑެންސީސް ފަދަ ތަންތަނުން ވެސް މިފަދަ ގެދޮރު ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ވިއްކުމަށް ވަނީ އިޝްތިހާރުކޮށްފައެވެ.

ރަސްމާލެ ބޭރުގެ ކުންފުންޏަކަށް ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ހުޅުލޭ އެއަރޕޯޓު ބޭރުގެ ފަރާތަކަށް ކުއްޔަށް ދިނުމާ ދެމެދު ވަރަށް ބޮޑު ތަފާތުތަކެއް ވެއެވެ. ބައެއް ފަރާތްތަކުން މި ދެ ކަންތައް އެއްފަދަ ކުރަން މަސައްކަތްކުރި ނަމަވެސް، އިޤުތިޞާދީ ގޮތުން މިއީ މުޅިން ތަފާތު ދެ ހާލަތެކެވެ. ހުޅުލޭގައި އޮންނަ ވެލާނާ ބައިނަލްއަޤުވާމީ އެއަރޕޯޓަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެ މުހިންމު ސްޓްރެޓެޖިކް އެސެޓެވެ. އެއީ ރާއްޖެއަށް އެންމެ ގިނަ މީހުން ދަތުރުކުރާ އަދި ޤައުމުގެ އިޤުތިޞާދުގެ މައި ދޮރާއްޓެވެ.

އެ އެއަރޕޯޓަކީ ރާއްޖެއަށް އަންނަ މަތިންދާބޯޓުތަކަށް ޚިދުމަތްދީ، ތެޔޯ އަޅައިދީ، އަދި އެއަރކާގޯގެ ޚިދުމަތް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ދެމުން އަންނަ ތަނެކެވެ. އެތަނަކީ ދައުލަތަށް އިންތިހާއަށް ބޮޑު ފައިދާއެއް ވަންނަމުންދާ، ކާމިޔާބުކަމާއެކު ހިނގަމުން އަންނަ ވިޔަފާރިއެކެވެ. އެހެންކަމުން އެފަދަ ތަނެއް ބޭރުގެ ފަރާތަކަށް ދިނުމަކީ ޤައުމުގެ ސަލާމަތާއި އިޤުތިޞާދީ މުސްތަޤިއްލުކަމަށް ސީދާ އަސަރުކުރާނެ ކަމެކެވެ. އެއީ ޤައުމުގެ މައި ނާރު އެހެން ބައެއްގެ އަތްމައްޗަށް ދޫކޮށްލުން ފަދަ ކަމެކެވެ.

އެއާ ޚިލާފަށް ރަސްމާލެއަކީ އަދި ދައުލަތަށް އެއްވެސް އާމްދަނީއެއް ލިބެމުން އަންނަ ތަނެއް ނޫނެވެ. އަދި އެއީ ޤައުމުގެ ސްޓްރެޓެޖިކް އެސެޓެއް ވެސް ނޫނެވެ. ފުށިދިއްގަރުފަޅުގެ ނަމުގައި އޮތް ބޮޑު ފަޅެއް ހިއްކައިގެން ތަރައްޤީކުރަން ފަށާފައިވާ މި ސަރަޙައްދަކީ ބޮޑެތި އިންވެސްޓްމަންޓްތަކެއް ކޮށްގެން މެނުވީ އިޤުތިޞާދީ މަންފާއެއް ނެރެވެން ނެތް ތަނެކެވެ. އީގަލް ހިލްސް ފަދަ ބައިނަލްއަޤުވާމީ ބޮޑު ކުންފުންޏަކުން އެތަނުގައި އިންވެސްޓްކުރުމަކީ އައު އިޤުތިޞާދީ ހަރަކާތްތަކެއް އުފަންކުރުވާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ ސަބަބުން ހުސް ފަޅެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް ތަނެއް އަގުބޮޑު އިޤުތިޞާދީ މަރުކަޒަކަށް ބަދަލުވެގެންދާނެއެވެ.

މި ފަދަ ބޮޑު އިންވެސްޓްމަންޓެއް ރާއްޖެއަށް އައުމަކީ ރާއްޖޭގައި ބޭރު ފައިސާ ނުވަތަ ޑޮލަރު ލިބުމުގައި ހުރި ދަތިތަކަށް ވެސް ދާއިމީ ހައްލެއް ގެނުވާނެ ކަމެކެވެ. މަޝްރޫއުގެ ތެރެއިން ގާތްގަނޑަކަށް އަށާރަ ބިލިއަން ޑޮލަރު ރާއްޖޭގެ އިޤުތިޞާދުގެ ތެރޭގައި ދައުރުވާނެކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދިވެހި ވިޔަފާރިތަކަށާއި ކޮންޓްރެކްޓަރުންނަށް ގިނަގުނަ މަސައްކަތްތަކެއް ލިބި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ އުމްރާނީ ތަރައްޤީގެ ސިނާއަތް އައު ހަރުފަތަކަށް ކުރިއަރައިގެން ދާނެއެވެ. ޒުވާނުންނަށް ބޭނުންވާ ފަންނީ ވަޒީފާތައް ވެސް މި މަޝްރޫއުގެ ތެރެއިން ގިނަ އަދަދަކަށް ފަހިވެގެންދާނެއެވެ.

ރަސްމާލޭގެ މަޝްރޫއަކީ ދިވެހިރާއްޖެ ތަރައްޤީވެފައިވާ ޤައުމަކަށް ބަދަލުކުރުމަށް ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ދުރުރާސްތާގެ އަމާޒުތަކާ ސީދާ ގުޅިފައިވާ މަޝްރޫއެކެވެ. ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާއަތަށް އެކަނި ބަރޯސާވެފައި އޮތް އޮތުން ނިމުމަކަށް ގެނެސް، ރިއަލް އެސްޓޭޓް ވިޔަފާރިއަކީ ރާއްޖޭގެ އިޤުތިޞާދުގެ މުހިންމު އެއް ތަނބުކަމުގައި ހެދުމަށް މި މަޝްރޫއު މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާނެއެވެ. ބައިނަލްއަޤުވާމީ ފެންވަރުގެ މި މަޝްރޫއު ނިމުމުން އެތަނަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރިންގެ އަދަދު އިތުރުވެ، ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީ އެތައް ގުނައަކުން އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ.

މި މަޝްރޫއު ކުރިއަށްގެންދާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނުތަކާއި ޤަވާއިދުތަކުގެ ތެރެއިން، ދިވެހި ދައުލަތުގެ ފުރިހަމަ ކޮންޓްރޯލް އޮވެގެންނެވެ. ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނަށް ލީސް ހޯލްޑް އުސޫލުން ގެދޮރު ވިއްކި ނަމަވެސް، އެކަން ކުރިއަށްދާނީ ސަރުކާރުން ކަނޑައަޅާ ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެއްގެ ތެރެއިންނެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ރާއްޖޭގެ ބިންތަކުގެ މިލްކުވެރިކަން ގެއްލިދާނެކަމަށް ބުނެ ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ބިރުވެރިކަން އުފައްދަންޖެހޭ ފަދަ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް ކުރިއަރާފައިވާ ޤައުމުތަކުން އިޤުތިޞާދު ފުޅާކުރުމަށް ބޭނުންކުރަމުން އަންނަ ކާމިޔާބު މޮޑެލްއެކެވެ.

ތާރީޚީ ހެކިތަކަށް ބަލާއިރު ވެސް، ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް ރާއްޖޭގެ ފަޅުތަކާއި ބިންތައް ކުއްޔަށް ދޫކުރުމަކީ ރާއްޖެއަށް އައު ކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަންކަމުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމާއި އިޤުތިޞާދަށް އައިސްފައިވަނީ އީޖާބީ ބަދަލުތަކެކެވެ. އީގަލް ހިލްސްއިން ރަސްމާލޭގައި ހިންގާ މަޝްރޫއަކީ ވެސް ހަމަ އެފަދައިން ރާއްޖޭގެ މުސްތަޤުބަލު އުޖާލާކޮށްދީ، ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް އެތައް ހާސް ވަޒީފާއަކާއި ވިޔަފާރީގެ ފުރުޞަތުތަކެއް ފަހިކޮށްދޭނެ ތާރީޚީ މަޝްރޫއެއްކަން ކަށަވަރެވެ.