މާލީ ހާލަތު ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން ގެންގުޅޭ ހަރުދަނާ ސިޔާސަތުތަކުގެ ތެރެއިން، ނިމިދިޔަ 2025 ވަނަ އަހަރަކީ މާލީ ގޮތުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކާމިޔާބީތަކެއް ހާސިލުކުރެވުނު އަހަރެކެވެ. ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން އާންމުކޮށްފައިވާ ”ބަޖެޓު ނަތީޖާ ބަޔާން 2025“ ގައިވާ ގޮތުން، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓުން ހަރަދުކުރުމަށް ކުރިން އަންދާޒާކުރި މިންވަރަށްވުރެ 5 ބިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ސަލާމަތްކުރެވިފައެވެ.
2025 ވަނަ އަހަރު ދައުލަތުން ހަރަދުކުރާނެ ކަމަށް މީގެ ކުރިން އަންދާޒާކޮށްފައިވަނީ 49.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ ނަމަވެސް، އަހަރު ނިމުނުއިރު ޖުމްލަ ހަރަދު ހުރީ 44.2 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. މިއީ އަންދާޒާކުރި މިންވަރާ އަޅާބަލާއިރު 5 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ކުޑަވުމެކެވެ. މި ބަދަލު އައުމަށް މެދުވެރިވި މައިގަނޑު ސަބަބުތައް ކަމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ބުނަނީ:
- ބަޖެޓް ތަންފީޒުކުރުމުގައި ގެންގުޅުނު ހަރުދަނާ އުސޫލުތައް
- ދައުލަތުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް މަޝްރޫއުތައް ހިންގުމަށް ގެނައި ބަދަލުތައް
- ހިނގަމުންދާ ހަރަދުތަކާއި ކެޕިޓަލް ހަރަދުތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެޅެވުނު ފިޔަވަޅުތައް
- އިސްރާފު ކުޑަކޮށް، ހަރަދުތައް ކުޑަކުރުމުގެ ހަރުދަނާ އޮނިގަނޑެއްގެ ދަށުން މަސައްކަތް ކުރުން
- ބަޖެޓް ޑެފިސިޓް ކުޑަވުން
ހަރަދުތައް ކުޑަކުރުމާ ގުޅިގެން، ދައުލަތުގެ ބަޖެޓް ޑެފިސިޓް ވެސް ވަނީ އަންދާޒާކުރި މިންވަރަށްވުރެ ކުޑަވެފައެވެ. މީގެ ކުރިން 9.4 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް ޑެފިސިޓް މަތިވާނެ ކަމަށް އަންދާޒާކުރި ނަމަވެސް އަހަރު ނިމުނުއިރު ޑެފިސިޓް ހުރީ 4.4 ބިލިއަން ރުފިޔާގައެވެ. މިއީ ޖީޑީޕީގެ ނިސްބަތުން ބަލާއިރު 3.6 އިންސައްތައެވެ.
ފާއިތުވި 6 އަހަރުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މިއީ ޑެފިސިޓް މިހާ ދަށްވި ފުރަތަމަ އަހަރުކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. އެގޮތުން:
- 2025: 3.6%
- 2024: 9.9%
- 2023: 10.5%
- 2022: 8.4%
- 2021: 10%
- 2020: 16.6%
ހަރަދުތައް ކުޑަކުރި ނަމަވެސް، އާންމު ހިދުމަތްތަކާއި، އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ނިޒާމުތަކަށް އެއްވެސް ކަހަލަ ބުރޫއެއް އަރާފައި ނުވާކަން ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން އާންމުކޮށްފައިވާ މުހިންމު ބައެއް ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މުވައްޒަފުންގެ މުސާރައިގެ ގޮތުގައި މިދިޔަ އަހަރު ހޭދަކުރުމަށް އަންދާޒާކޮށްފައިވަނީ 14.0 ބިލިއަން ރުފިޔާ ނަމަވެސް އެކަމަށް ހޭދަވީ 12.5 ބިލިއަން ރުފިޔާއެވެ. ދަރަނީގެ އިންޓްރެސްޓަށް ބަލައިލާއިރު، 5.6 ބިލިއަން ރުފިޔާއިން 4.8 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް ވަނީ ކުޑަކޮށްފައެވެ.
ދައުލަތަށް ލިބުނު އާމްދަނީ އާއި ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ޖުމުލަ 39.9 ބިލިއަން ރުފިޔާ ލިބިފައިވެއެވެ. މިއީ ލަފާކުރި އަދަދަށްވުރެ 74.4 މިލިއަން ރުފިޔާގެ އިތުރު އަދަދެއް ކަމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ވަނީ ބުނެފައެވެ. އާމްދަނީ އިތުރުވި ސަބަބެއް ކަމަށް ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީން ބުނަނީ ފަތުރުވެރިކަމާ ގުޅޭ ފީތަކާއި ޓެކްސް ނޫން އާމްދަނީ އިތުރުވުމެވެ. އެގޮތުން:
- ރިސޯޓު ކުލީގެ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމުގެ ފީ: 1.2 ބިލިއަން ރުފިޔާ.
- ރިސޯޓު ކުލި: 2.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ.
- ވޯކް ޕާމިޓް ފީ: 793.4 މިލިއަން ރުފިޔާ.
މިދިޔަ 2025 ވަނަ އަހަރަކީ ސަޕްލިމެންޓަރީ ބަޖެޓަކާ ނުލައި ދައުލަތުގެ ޚަރަދުތައް ބެލެހެއްޓުނު އަހަރެކެވެ. ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި ވެސް ސިޔާސަތުތަކުގެ ދަށުން ބަޖެޓު މެނޭޖްކޮށް، ދައުލަތުގެ ދަރަނިތައް އަދާކުރަމުން ގެންދިއުމެވެ.
