މީހެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށް ޓަކައި އަމިއްލަ ހަށިގަނޑުގައި ހުރި ލޭ ހަދިޔާކުރުމަކީ ޞަދަޤާތެއްކަމަށާއި، އިންސާނަކު ދިރިހުރުމައްޓަކައި، އެހީތެރިވުމަކީ، ތިމާ އުފުލާންޖެހޭ ބޮޑެތި މުޞީބާތްތަކުން ދިންނަވާނޭކަމެއް ކަމަށާއި އެހެން ކަމުން ލޭ ބޭނުންވާ ކުދިންނަށް ލޭހަދިޔާ ކުރުމަށް މިއަދުގެ ހުކުރު ޚުޠުބާގައި ގޮވާލައިފިއެވެ.
ލޭ ލިބުމަށް ދަތިވެފައިވާ މިދުވަސް ވަރާއި ދިމާކޮށް، މިއަދުގެ ހުކުރު ޚުޠުބާގެ މަޢުޟޫއުއަކަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ”ލޭ ހަދިޔާކުރުމަކީ ޞަދަޤާތެއް“ މި މަޢުޟޫޢުއެވެ.
ލޭ ހަދިޔާކުރުމަށް ބާރުއަޅާ ޚުޠުބާގައި ގޮވައިލީ މާތް اللهގެ އަޅުތަކުންނަށް އެހީތެރިވުމާއި، ފައިސާއާއި މުދަލުން ހޭދަކުރުމާއި ޞަދަޤާތްކުރުމަކީ، ދަރުމަހުރި ކަމެއް ކަމަށާއި، ބައެއް ހެޔޮ ޢަމަލުތަކުގެ ސަވާބު އެތައް ގުނައަކަށް އިތުރުވާ ކަމަށެވެ. އަދި އޭގެ ތެރޭގައި މީހެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށް ޓަކައި އަމިއްލަ ހަށިގަނޑުގައި ހުރި ލޭ ހަދިޔާކުރުމަކީ ޞަދަޤާތެއްކަމަށް ބަޔާންކުރިއެވެ. ތިމާއަށް ކޮށްލެވޭ މި ފަދަ ހޭދައެއްގެ ސަބަބުން ނިޢުމަތްތަކުން ފުރިގެންވާ ސުވަރުގެ ވަނުމުގެ ނަޞީބު ލިބެއެވެ. ސުވަރުގޭގެ ނިޢުމަތްތަކަކީ، މާތް ﷲގެ އަޅާ އުފަލުން ފޮޅޭ ވަރުގެ މަތިވެރި ނިޢުމަތްތަކެކެވެ.
މާތް الله ވަޙީކުރައްވައިފައި ވެއެވެ.
الَّذِينَ أَحْسَنُوا الْمُسْنَى وَزِيَادَةٌ وَلَا يَرْهَقُ وَجُوهَهُمْ قَتَرُ وَلَا
ذِلَهُ أَوْلَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَމާނައީ: ”ހެޔޮ ޢަމަލުކުޅަ މީހުންނަށް، އެންމެ ހެޔޮ ޖަޒާ ހުށްޓެވެ. (އެއީ ސުވަރުގެއެވެ.) އަދި އޭގެ އިތުރަށް ވެސް ހުށްޓެވެ. (އެއީ اللهގެ ދީދާރުފުޅު ދެއްކެވުމެވެ.) އަދި އެއުރެންގެ މޫނުތަކަކަށް ހިރަފުހެއް ނުވަތަ ދެރަކަމެއް ނާރާނެތެވެ. އެއުރެންނަކީ، ސުވަރުގޭގެ އަހުލުވެރީންނެވެ. އެއުރެން އެތާނގައި ދެމި ތިބޭހުށްޓެވެ.“
ޚުޠުބާގައި ބުނީ މާތް اللهގެ އަޅުތަކުންނަށް ޖެހޭ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދީ، އެއުރެންނަށް ޖެހޭ ބޮޑެތި ކަންކަމުގައި މިއަދު އެހީތެރިވުމަކީ، މާދަމާ؛ (އާޚިރަތްދުވަހުން) އަހަރުމެން އުފުލާންޖެހޭ ބޮޑެތި މުޞީބާތްތަކުން ދިންނަވާނޭކަމެއް ކަމަށެވެ.
މާތް ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވައިފައި ވެއެވެ.
(مَنْ كَانَ فِيْ حَاجَةِ أَخِيْهِ كَانَ اللهُ فِيْ حَاجَتِهِ، وَمَنْ فَرَّجَ عَنْ مُسْلِمٍ كُرْبَةً فَرَّجَ اللهُ عَنْهُ كُرْبَةً مِنْ كُرُبَاتِ يَوْمِ الْقِيَامَةِ) މާނައީ: ”ތިމާގެ އަޚާގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައި ދިނުމުގައި ދެމިހުންނަ މީހާގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައި ދެއްވުމުގައި الله ދެމިވޮޑިގެންވެއެވެ. ދުނިޔޭގައި މުސްލިމެއްގެ ކިބައިން މުޞީބާތެއް ދުރުކޮށްދީފި މީހަކަށް، ޤިޔާމަތް ދުވަހުގެ މުޞީބާތްތަކުގެ ތެރެއިން މުޞީބާތެއް الله ދުރުކޮށްދެއްވާނެއެވެ.“
މުސްލިމުން އަބަދު ވެސް ކުރިއަރައި ދާންވީ އެ ބައިމީހުންގެ އަޚުންނަށް ދިމާވާ ދަތިތަކާއި މުޞީބާތްތައް ކުޑަކޮށްދިނުމުގައި ކަމަށާއި، މި ދުނިޔޭގެ ދަންފަޅި ހަމަކުރާންވީ، މި ފަދަ ޢަމަލުތައްކުރުމުގައި ކަމަށް ޚުޠުބާގައި ހަނދާންކޮށްދިނެވެ.
ލޭ އަޅަން ބޭނުންވާ ޙާލަތްތަކުގައި، ބަލި މީހަކަށް އަޅަން ބޭނުންވާ ލޭ ހަދިޔާކޮށްދިނުމަކީ، އޭނާގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކޮށްދިނުން ފަދަ ކަމެއްކަމަށް ޚުޠުބާގައި ބުނެފައިވެއެވެ. އަދި ޙައްޤަކާ ނުލައި އެންމެ މީހަކު މެރުމަކީ، ދުނިޔޭގައި ވާހައި ބަޔަކު މެރުން ފަދަ ނުބައިކަމަކަށް ވީފަދައިން، އެންމެ މީހެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކޮށްދިނުމަކީ، އެ އެންމެން ނުމަރައި ދިރިތިބޭން ދޫކޮށްލުން ފަދަ ހެޔޮ ކަމެއްކަމަށް ޚުޠުބާގައި ވެއެވެ.
މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވައިފައި ވެއެވެ.
أَنَّهُ مَن قَتَلَ نَفْسًا بِغَيْرِ نَفْسٍ أَوْ فَسَادِ فِي الْأَرْضِ فَكَأَنَّمَا قَتَلَ النَّاسَ جَمِيعًا وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا
މާނައީ: ”ހަމަކަށަވަރުން ނަފުސެއް މަރައިގެން، ނުވަތަ ބިމުގައި ފަސާދައެއް އުފައްދައިގެން ނޫން ގޮތަކަށް، ނަފުސެއް މަރައިފި މީހަކު، އެންމެހައި މީސްތަކުން މެރި ފަދައެވެ. އަދި އެ ނަފުސު ދިރުވައިފި މީހާ (އެބަހީ: ނުމަރައި ދުނިޔޭގައި ބަހައްޓައިފި މީހާ) އެންމެހައި މީސްތަކުން ދިރުވި ފަދައެވެ.“
ބަލިމީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް އަޅާންޖެހޭ ލޭ ނުލިބުމަކީ އޭނާ ދުނިޔެ ދޫކޮށްފާނޭ ކަމެއްކަން ހަނދާން ކޮށްދެމުން ޚުޠުބާގައި ބުނީ ލޭއަޅާ މީހެއްގެ ހަށިގަނޑަށް އަޅަން ބޭނުންވާ ލޭ ހަދިޔާކުރުމަކީ އޭނާއަށް ދުނިޔޭގައި ދިރިހުރުމުގެ ފުރުޞަތު ހޯދައިދިނުމަށް ޓަކައި ކުރެވޭ ހެޔޮ ކަމަކަށްނޫނީ ނުވާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އެއީ މާތް ﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައި ވާފަދައިން މަތިވެރި ސަވާބާއި ގިނަގުނަ އަޖުރު ލިބޭނޭކަމެއް ކަމަށް ޚުޠުބާގައި ބުނެފައިވެއެވެ.
ލޭ ލިބުން ދަތިވެފައިވާތީ އެކަމާއި ގުޅުވާ ޚުޠުބާގައި ގޮވައިލީ މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބުލަޑުބޭންކުތައް ލޭހަދިޔާކުރާނެ މީހުންނަށް ބޭނުންވެފައިވާ ކަމަށާއި، އަހަރުމެންގެ ތެރެއިން މީހަކު ހަދިޔާކުރާ ލެއަކީ، މީހެއްގެ ފުރާނަސަލާމަތްވުމުގެ ސަބަބަކަށް ވެއްޖެ ނަމަ ލިބޭނޭ ސަވާބާއި ދަރުމައާ މެދު ވިސްނައިލުމަށެވެ. އެންމެ މީހެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކޮށްދިނުމަކީ އެތައްބަޔެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކޮށްދިނުން ކަމަށް ވެސް ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ. އެހެންކަމުން ދަރުމަހުރި، އިންސާނިއްޔަތުގެ މި ޢަމަލާއިގެން ކުރިއަށްދިއުމަށް ޚުޠުބާގައި ގޮވައިލިއެވެ.
ލޭހަދިޔާކުރުމަކީ ދެމިގެންވާ ޞަދަޤާތެއްކަމުގައި ޢިލްމުވެރީން ދެކެވަޑައިގަންނަވާކަމަށާއި، ޝަރުޢީ އަދި ޞިއްޙީ ހަމަތަކުގެ މަތީން ލޭ ހަދިޔާކުރުމަށް ޝަރުޠުހަމަވާ އެންމެންވެސް އެ ކަމުގައި ބައިވެރިވުމަށް ގޮވާލާފައިވެއެވެ. އަދި އެއީ އިންސާނާ މަރުވުމަށް ފަހުގައި ވެސް، އެ ޞަދަޤާތެއްގެ ހެޔޮ އަސަރު ދެމިހުރިހައި ހިނދަކު، ޞަދަޤާތްކުރި މީހާއަށް ސަވާބު ލިބިލިބި ހުންނާނޭ ކަމެއްކަން ޚުޠުބާގައި ހަނދާން ކޮށްދިނެވެ.
