އެކުވެރި ދައުލަތްތަކުގެ ޖަމްއިއްޔާ (އދ.) އަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ މާލީ ދަތިކަމުގެ ސަބަބުން، އަންނަ ޖުލައި މަހުގެ ނިޔަލަށް އެ ޖަމްއިއްޔާގެ މުހިންމު އޮޕަރޭޝަންތައް ހުއްޓުމަކަށް އަތުވެދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު އދ. ގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އެންޓޯނިއޯ ގުޓަރޭޒް ދެއްވައިފިއެވެ.
ބައިނަލްއަޤުވާމީ މުޖުތަމައަށް ގުޓަރޭޒް ދެއްވި މި އިންޒާރުގައި ވިދާޅުވީ އދ. އޮތީ މާލީ ގޮތުން މުޅިން އިނދަޖެހުމުގެ މަގުމަތީގައި ކަމަށެވެ.
އދ. ގެ 193 މެންބަރު ޤައުމަށް ފޮނުއްވި ސިޓީއެއްގައި ގުޓަރޭޒް ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި މިއީ މީގެ ކުރިން ފެނިފައިވާ މާލީ ދަތިތަކާ މުޅިން ތަފާތު، ނުރައްކާތެރި ހާލަތެކެވެ. މި ހާލަތު މެދުވެރިވާން ދިމާވި އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ އދ. އަށް އެންމެ ގިނައިން ފައިސާ ދޭ އެމެރިކާއިން، އާންމު ބަޖެޓަށާއި ސުލްހަ ބަލަހައްޓާ ފައުޖުތަކަށް ދޭންޖެހޭ ފައިސާ ނުދީ ހިފެހެއްޓުމެވެ.
މި މާލީ ދަތިކަމުގެ އަސަރު ޖެނީވާގައި ހުންނަ އދ. ގެ މައި މަރުކަޒުން މިހާރުވެސް ދަނީ ފެންނަމުންނެވެ. އެގޮތުން ހަރަދު ކުޑަކުރުމުގެ ގޮތުން އިމާރާތުގެ ހީޓިންގް ދަށްކޮށް، އެސްކަލޭޓަރުތައް ވަނީ ނިއްވާލާފައެވެ. ނަމަވެސް، ގުޓަރޭޒް ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ އދ. ގެ މާލީ ގަވާއިދުތައް ހުރި ގޮތުން ކުރިމަތިވާ މައްސަލަތަކެވެ. އދ. އަށް ލިބެންޖެހޭ ފައިސާ ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން ޕްރޮގްރާމްތައް ކުރިއަށް ނުގެންދެވޭއިރު، ބަޖެޓުން ބާކީވާ ފައިސާ އަނބުރާ ގައުމުތަކަށް ދޭންޖެހޭ އުސޫލުގެ ދަށުން، ނުލިބޭ ފައިސާވެސް އަނބުރާ ދައްކަން ޖެހުމަކީ ބޮޑު ތަކުލީފެކެވެ.
”މި މަހު އެކަނިވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް މަޖުބޫރުވީ 227 މިލިއަން ޑޮލަރު އަނބުރާ ދޭން. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބިފައިވާ ފައިސާއެއް ނޫން. ނުލިބޭ ފައިސާއެއް އަނބުރާ ނުދެއްކޭނެ“ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް އެންޓޯނިއޯ ގުޓަރޭޒް ވިދާޅުވިއެވެ.
މި ހީނަރުކަން އައީ އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް އދ. އަށް ދޭ ފަންޑިންގް ކުޑަކުރުމަށް ނިންމެވި ނިންމެވުންތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. މިއަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު އެމެރިކާއިން ވަނީ އދ. ގެ 31 އެޖެންސީއަކުން ވަކިވެފައެވެ. ޓްރަމްޕް ސިފަކުރެއްވި ގޮތުގައި އެއީ އެމެރިކާގެ މަސްލަހަތަށްވުރެ ބޮޑަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ އެޖެންޑާތަކަށް އިސްކަންދޭ، ޓެކްސް ދައްކާ މީހުންގެ ފައިސާ އިސްރާފުކުރާ ތަންތަނެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އިނގިރޭސިވިލާތާއި ޖަރުމަނު ފަދަ ބޮޑެތި ގައުމުތަކުންވެސް ވަނީ އެހީގެ މިންވަރު މަދުކޮށްފައެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރު ނިމުނުއިރު، ގައުމުތަކުން އދ. އަށް ނުދައްކާ ހުރި ފައިސާގެ މިންވަރު ވަނީ ރެކޯޑް މިންވަރަކަށް މަތިވެފައެވެ. ގުޓަރޭޒްގެ ސިޓީ ނިންމަވާލައްވަމުން ވިދާޅުވީ، މެންބަރު ގައުމުތަކުން އެ ގައުމުތަކުގެ މާލީ ޒިންމާ އަދާކުރަންޖެހޭ ކަމަށާއި، ނޫންނަމަ އދ. ގެ މާލީ ނިޒާމަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް ގެނެސްގެން ނޫނީ މި ޖަމްއިއްޔާ ސަލާމަތް ނުކުރެވޭނެ ކަމަށެވެ.
