އެފްރިކާ ބައްރުގެ ހަމަޖެހުން ހިފަހައްޓައިދޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް ސަރަޙައްދު ކަމަށްވާ ”ހޯން އޮފް އެފްރިކާ“ ގެ ސުލްޙަ މުޅިން ރޫޅިއްޖެއެވެ. އިތިއޯޕިއާގެ އުތުރުގައި އޮންނަ ޓިގްރޭ ސަރަޙައްދު ކޮންޓްރޯލްކުރާ ޓިގްރޭ ޕީޕަލްސް ލިބަރޭޝަން ފްރޮންޓް (TPLF) އިން އެ ސަރަޙައްދުގެ އަމިއްލަ ސަރުކާރު އަލުން އިޢުލާނުކުރުމާ ގުޅިގެން، މަރުކަޒީ ސަރުކާރުން ވަނީ ބަރު ހަތިޔާރާއެކު ސިފައިން ބޯޑަރަށް ފޮނުވާފައެވެ. ސިޔާސީ މާހިރުން ބުނާގޮތުގައި 2022 ވަނަ އަހަރު ވެފައިވާ ”ޕްރިޓޯރިއާ ސުލްޙައިގެ އެއްބަސްވުން“ މިހާރު ވަނީ އަމަލީގޮތުން ބާތިލުވެ، އަނެއްކާވެސް ބޮޑު ދާޚިލީ ހަނގުރާމައެއް ފެށުމުގެ ބިރު ބޮޑުވެފައެވެ.
ހަމަނުޖެހުމުގެ ބޮޑު މަންޒަރު
ހުޅަނގުގެ މީޑިއާތަކުން އިތިއޯޕިއާގެ ޓިގްރޭ ހަނގުރާމަ ސިފަކުރަނީ ހަމައެކަނި އެތެރޭގެ ނަސްލީ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނަމަވެސް ސިޔާސީ ގޮތުން ފުންކޮށް ވިސްނާލުމުން ފެންނަނީ މާ ނުރައްކާތެރި ޙަޤީޤަތެކެވެ: މި ހަނގުރާމައަކީ ’ނިއޯ-ކޮލޯނިއަލިޒަމް‘ ނުވަތަ އާ ޒަމާނުގެ އިސްތިޢުމާރުގެ ސާފު މިސާލެކެވެ. މިއީ ބޭރުގެ ބާރުތަކުން އެފްރިކާގެ ޤައުމުތައް ގަސްތުގައި ހަމަނުޖެހުމުގެ ތެރެއަށް ވައްޓާލައި، އެ ޤައުމުތަކުގެ މުއްސަނދިކަމާއި މިނިވަންކަން ފޭރިގަތުމަށް ހިންގާ ނިޒާމެކެވެ. އިތިއޯޕިއާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން މިހާރު އަޅަމުންދާ ފިޔަވަޅުތަކަށް ބަލަންޖެހޭނީ މި އިސްތިޢުމާރީ ޙަޤީޤަތް ސިކުނޑީގައި ބަހައްޓައިގެންނެވެ.
ތާރީޚީ ފަސްފަހަތް: ބައިބައިވެފައިވާ ޤައުމެއް
މި މައްސަލައިގެ ނުރައްކާތެރިކަން ދެނެގަތުމަށް، އިތިއޯޕިއާގެ ފަހުގެ ތާރީޚަށް ބަލައިލަން ޖެހެއެވެ. 1991 އިން 2018 އަށް، ގާތްގަނޑަކަށް 30 އަހަރު ވަންދެން އިތިއޯޕިއާގެ މުޅި ސަރުކާރު ކޮންޓްރޯލްކުރީ އާބާދީގެ ކުޑަ މިންވަރެއް ހިއްސާކުރާ ޓިގްރޭ ނަސްލުގެ މީހުންނެވެ (TPLF). ނަމަވެސް 2018 ގައި މިހާރުގެ ބޮޑުވަޒީރު އަބީ އަޙްމަދު ވެރިކަމަށް އިސްވެ، ޓިގްރޭ ލީޑަރުން ބާރުން އެކަހެރިކުރިއެވެ.
މި ސިޔާސީ ކޯޅުން ގޮސް ނިމުނީ 2020 ވަނަ އަހަރު ފެށުނު ވަރަށް އަނިޔާވެރި ދާޚިލީ ހަނގުރާމައަކަށެވެ. އެތައް ލައްކަ ބަޔަކު މަރުވެ، މުވާސަލާތީ ގުޅުންތައް ކަނޑާލައި، އަދި އެތައް މިލިއަން ބަޔަކު ބަނޑަށް ޖެހުނު މި ހަނގުރާމަ ވަގުތީގޮތުން ހުއްޓުނީ 2022 ގެ ނޮވެމްބަރު މަހު ވެވުނު ޕްރިޓޯރިއާ އެއްބަސްވުމުންނެވެ. ނަމަވެސް ނަސްލީ އަދި ސިޔާސީ އަސްލު މައްސަލަތަކަށް ދުވަހަކުވެސް ޙައްލެއް ނުލިބެއެވެ.
މައްސަލަ ގޯސްވި ސަބަބު
މިހާރުގެ މައްސަލަ ފެށުނީ، ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން އޮތް ފަދަ އަމިއްލަ ސަރުކާރެއް ޓިގްރޭގައި އޮންނާނެކަން TPLF އިން އެކަނި އިޢުލާނުކުރުމުންނެވެ. އެޑިސް އަބާބާގައި އޮންނަ މަރުކަޒީ ސަރުކާރުން ދެކޭގޮތުގައި މިއީ ސުލްޙައިގެ އެއްބަސްވުމާ ކަނޑައެޅިގެން ޚިލާފު، އަދި ދައުލަތުގެ ސިޔާދަތަށް ދިން ޙަމަލާއެކެވެ. މީގެ ރައްދުގައި ވާހަކަދެއްކުމުގެ ބަދަލުގައި، މަރުކަޒީ ސަރުކާރުން ދަނީ އަމްހާރާ-ޓިގްރޭ ބޯޑަރަށް ބަރު ހަތިޔާރާއި ޓޭންކުތައް ޖަމާކުރަމުންނެވެ.
ސަރަޙައްދީ ނުރައްކާ
އިތިއޯޕިއާގައި އަލުން ހަނގުރާމަ ފެށުމަކީ ހަމައެކަނި އެ ޤައުމަށް އޮތް ނުރައްކަލެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި ސަރަޙައްދަށް އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެކެވެ. އަވަށްޓެރި ސޫދާނުގައި މިހާރުވެސް ދަނީ ބޮޑު ދާޚިލީ ހަނގުރާމައެއް ހިނގަމުންނެވެ. އިތިއޯޕިއާ ހަމަނުޖެހުމަކަށް ގޮސްފިނަމަ، ރެފިއުޖީންގެ ބޮޑު އާބާދީއަކާ މުޅި ސަރަޙައްދު ކުރިމަތިލާންޖެހޭނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ޑްރޯންތަކާއި ހަތިޔާރުތައް މި ސަރަޙައްދަށް އޮއްސަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، މުހިންމު ރަތް ކަނޑުގެ ސަރަޙައްދުގެ ހަމަޖެހުން މުޅިން ގެއްލި، ދުނިޔޭގެ އިޤްތިޞާދަށް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރާނެއެވެ.
