މެދުއިރުމައްޗާއި އިރުމަތީ ޔޫރަޕްގެ ކާރިސާތަކަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ޑިޕްލޮމެޓިކް ސަމާލުކަން ހުއްޓިފައިވާއިރު، ސޫދާނުގައި ހިނގަމުންދާ ފަނާކުރަނިވި ދާޚިލީ ހަނގުރާމަ ދަމަހައްޓަމުންދަނީ ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ސިއްރު ނެޓްވޯކަކުންނެވެ. ޖިއޯޕޮލިޓިކަލް ތަޙުޤީގުތަކާއި އދ. ގެ މޮނިޓަރިންގ ރިޕޯޓުތަކުން ހާމަވާގޮތުގައި، މި ހަނގުރާމައިގައި ޑްރޯންއާއި ބަރު ހަތިޔާރުގެ ބޭނުންކުރުން އިންތިހާއަށް އިތުރުވެފައިވަނީ އަމިއްލަ ގޮތުންނެއް ނޫނެވެ. މިއީ ސޫދާނުގެ ޤަތުލުއާންމުން މާލީ އަދި އިސްތިރާތިޖީ ބޮޑެތި ފައިދާތަކެއް ހޯދަމުންދާ ބޭރުގެ ދައުލަތްތަކުން ފޯރުކޮށްދޭ ހަތިޔާރުގެ ސަބަބުން އިތުރުވެފައިވާ ކަމެކެވެ.
ޕްރޮކްސީ ހަތިޔާރުގެ ވިއުގަ
ސޫދާނީސް އާމްޑް ފޯސަސް (އެސްއޭއެފް) އާއި ރެޕިޑް ސަޕޯޓް ފޯސަސް (އާރްއެސްއެފް) އާ ދެމެދު ހިނގާ މި ހަނގުރާމައަކީ މަކަރުވެރި ޕްރޮކްސީ ހަނގުރާމައެއްގެ ގޮތުގައި ދިފާއީ ތަޖުރިބާކާރުން ސިފަކުރެއެވެ. އެއްކޮޅުން ބަލާއިރު، އެސްއޭއެފް އަށް މުހާޖިރު-6 ފަދަ ޒަމާނީ ކޮމްބެޓް ޑްރޯންތައް ފޯރުކޮށްދެނީ، ރަތް ކަނޑުގައި އަސްކަރީ ބޭހެއް ޤާއިމުކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި އުޅޭ އީރާނުންނެވެ. އަނެއްކޮޅުން، ޕެރާމިލިޓަރީ ފައުޖު ކަމަށްވާ އާރްއެސްއެފް އަށް ގިނަ އަދަދެއްގެ ޓެކްޓިކަލް ޑްރޯންތަކާއި ހަތިޔާރު ފޯރުކޮށްދެމުންދަނީ ޔުނައިޓެޑް އެރެބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ) އިން ރާވައިގެން ހިންގާ ސިއްރު ކާގޯ މަގުތަކަކުން ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ރަޝިޔާގެ ދައުލަތުންނާއި ކުލީ ސިފައިން ދަނީ ދެ ފަރާތާވެސް މަކަރުވެރި ގޮތަކަށް ގުޅުން ބާއްވަމުންނެވެ. ރަޝިޔާއިން ހަތިޔާރު ފޯރުކޮށްދެނީ، ޔޫކްރެއިން ހަނގުރާމައަށް ފަންޑުކުރުމަށްޓަކައި، ސޫދާނުން ގާނޫނާ ޚިލާފަށް ބޭރުކުރާ އެތައް ބިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ ރަނުގެ ވިޔަފާރިއަށް ސީދާ ވަނުމަށެވެ.
ފިޔަވަޅު ނޭޅުމުގެ ބައިވެރިވުން
މި ކާރިސާގެ ޙަޤީގީ ފައިދާ ނަގާ ބަޔަކީ މަތީގައި ބަޔާންކުރެވުނު ބޭރުގެ ފަރާތްތަކެވެ. އެމީހުން ނުރައްކާތެރި ހަތިޔާރު ދެނީ ސަރަޙައްދީ ބާރުވެރިކަމާއި ޤުދުރަތީ މުއްސަނދިކަން ފޭރިގަތުމަށެވެ. ނަމަވެސް، މީގެ އެންމެ ހިތި އަގު އަދާކުރަން ޖެހިފައިވަނީ ސޫދާނުގެ ނިކަމެތި މުސްލިމު މެޖޯރިޓީ އާބާދީއަށެވެ. 14 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް މަޖުބޫރުން ގެދޮރު ދޫކޮށްދާންޖެހި، އެތައް ލައްކަ ބަޔަކު މަރުވެ ނުވަތަ ބަނޑުހައިހޫނުކަމާ ކުރިމަތިލާންޖެހިފައިވާއިރު، އިންސާނީ ޙައްޤުތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ފަރާތްތަކުން ދަނީ ބައިނަލްއަޤުވާމީ މުޖުތަމަޢުއަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުކިޔަމުންނެވެ. އޮބްޒާވަރުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ޔޫއޭއީ ފަދަ ހަތިޔާރު ފޯރުކޮށްދޭ މައިގަނޑު ޤައުމުތަކަކީ ހުޅަނގުގެ މުހިންމު އެކުވެރިންނަށް ވުމާއި، އީރާނާއި ރަޝިޔާ ފަދަ ޤައުމުތަކަކީ ޑިޕްލޮމެޓިކް ފިއްތުންތަކަށް ބޯލަނބާނެ ޤައުމުތަކަކަށް ނުވުމާއެކު، ސޫދާނުގެ ޤަތުލުއާންމު ދަމަހައްޓާ ބޭރުގެ ބާރުތަކަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ދުނިޔޭގެ މުޖުތަމަޢުއިން ވަނީ ދެކޮޅުހަދާފައެވެ.
